2026-жылдын июнунун башында Кениянын борбору маанилүү жыйынга ээ болду. Бул жыйын бир нерсени айкын көрсөттү: профессионалдык футбол өзгөрүүдө — жана оюнчулар бул өзгөрүүлөргө барган сайын активдүү катышып жатат.
2026-жылдын 4–5-июнунда Найробиде FIFPRO Africa Башкы Ассамблеясы өттү — уюмдун тарыхындагы эң чоң өкүлчүлүктүү жыйындардын бири. Африканын 30 өлкөсүнөн футболчулар профсоюздарынын өкүлдөрү, Дүйнөлүк оюнчулар ассоциациясынан, Африка лигаларынан жана Африка футбол конфедерациясынан (CAF) делегаттар эки күн бою талкуу жана стратегиялык пландаштыруу үчүн чогулушту. Жыйынга ошондой эле байкоочу профсоюздар да катышты — өз өлкөлөрүндө оюнчуларды коргоо структурасын жаңы эле куруп жаткан уюмдар.
30 өлкөнүн профсоюздары улуттук иш-аракет отчёттору менен чыгып, эмне жасалганын, кандай кыйынчылыктарга туш болгонун жана эмнеге жетишкенин баяндашты. Сүрөт ар түрдүү болду: бир профсоюздар федерациялар жана лигалар менен жамааттык сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп жатса, башкалары мүчүлүк базасын калыптандырып, биринчи коргоо механизмдерин гана түзүүдө.
Бирок контекст ар кандай болсо да, оюнчулардын проблемалары бирдей: туруксуз контракттар, эмгек акынын кечиктирилиши, эмгек стандарттарынын минималдуу деңгээлинин жоктугу, ден соолукту коргоонун алсыздыгы жана карьерадан кийинки колдоонун болбошу.
FIFPRO Africa Башкы катчысы Кгосана Масасенг: «30 өлкөнүн өкүлдөрүнүн бир залда болушу Африкадагы оюнчу добушунун күчүн жана биримдигин көрсөтөт. Биздин мүчөлөр ар башка футбол чөйрөсүндө иштешет, бирок бир эле кыйынчылыктарга туш болушат. Бул ассамблея бири-биринен үйрөнүүгө, жамааттык позициябызды чыңдоого жана Африкадагы ар бир профессионалдык футболчу өкүлдөнгөн жана угулган келечекти куруп жатышыбызга мүмкүндүк берет» — деди.
Оюнчулардын эмгек укуктары: эл аралык стандарт
Жыйындагы негизги докладдардын бири UNI World Players Association жетекчиси Мэтью Грэмдин презентациясы болду. Ал 2026-жылдагы профессионалдык спортчулар үчүн Эл аралык эмгек уюмунун (МОТ) Жетектөөчү принциптерин тааныштырды. Бул документте спортсмендердин укуктарын коргоо жана спорттогу татыктуу эмгек шарттарын камсыз кылуу стандарттары баяндалат.
Бул маанилүү контекст: МОТ — эмгек укугу чөйрөсүндөгү глобалдык орган, анын футболго катышуусунун өсүшү оюнчулардын укуктары федерациялардын ички иши катары эмес, эл аралык эмгек нормаларынын масселеси катары барган сайын каралып жатканын билдирет. FIFPRO МОТ менен бирге ушул багытта иштеп келет.
Лигалар менен диалог: каршылашуудан өнөктөшкө
Жыйындын дагы бир маанилүү темасы оюнчулар профсоюздары менен футбол лигаларынын мамилесин куруу болду. Африка лигаларынын өкүлү Халед Рефаат FIFPRO Africa менен Африка лигалары арасындагы өз ара түшүнүшүү меморандумун ишке ашыруунун жүрүшү жөнүндө маалымат берди — бул макулдашуу континенттеги футболдун кесипкөй чөйрөсүн жакшыртуу үчүн оюнчулар өкүлдөрү менен лигалар арасындагы кызматташтыкты чыңдоого багытталган.
Бул олуттуу өзгөрүү: оюнчулар профсоюздары менен лигалар барган сайын каршылашуу үчүн эмес, маселелерди биргелешип чечүү үчүн бир столго отурушат. Конфронтациянын ордуна конструктивдүү диалог.
Африка лигаларынын өкүлү Халед Рефаат
Найробиде Азия: Шоко Тсуджинин сөзү
Жыйында FIFPRO Asia/Oceania Башкы катчысы Шоко Тсуджинин катышуусу өзгөчө көңүл бурууга татыктуу. Анын африкалык ассамблеяга катышуусу кокусунан эмес: 2025-жылдын ноябрында FIFPRO Africa жана FIFPRO Asia/Oceania эки аймактагы кызматташтыкты чыңдоого жана оюнчуларды коргоону өнүктүрүүгө багытталган өз ара түшүнүшүү меморандумуна кол коюшуп, стратегиялык өнөктөштүктү расмийлештиришкен.
Тсуджи Азия-Тынч океан аймагында профсоюздук өкүлдүктү куруунун тажрыйбасы менен бөлүштү — Африкадагыдай эле, профсоюздар ар башка өнүгүү баскычтарында турган аймак. Анын сөзү эки аймак арасындагы түз көпүрөгө айланды: кыйынчылыктар ар башка болсо да, оюнчуну коргоонун логикасы бирдей.
Аял футболу: сөздөн структурага
Ассамблеянын экинчи күнү аял футболуна олуттуу орун берилди. FIFPRO Africa Аялдар тармагын түзүү талкууланды — бул структура континенттеги аял футболчуларга системалуу колдоо көрсөтүүгө арналган. Ошондой эле алдыдагы Африка улуттук кубогу аялдар арасында (WAFCON) жана аял футболчулар үчүн эмгек шарттарын жана мүмкүнчүлүктөрдү жакшыртуу боюнча демилгелер каралды.
Аял футболун өнүктүрүү — FIFPRO глобалдык деңгээлде артыкчылыктуу багыттарынын бири.
Оюнчунун ден соолугу — экинчи планда эмес
Оюнчулардын ден соолугу жана жыргалчылыгы күн тартибинин борборунда болду. CAF медициналык директору доктор Бубакари Сидики Медициналык комитеттин иштери боюнча маалымат берди, ал эми делегаттар FIFPRO глобалдык ден соолук демилгелери жана изилдөөлөрү боюнча жаңы маалыматтарды алышты.
Мындан тышкары, футболдогу жумушка орношуу шарттары, каржылык регламенттер, оюнчулардын коммерциялык укуктары жана профсоюздардын юридикалык стратегиясы талкууланды — башкача айтканда, профессионалдык футболчунун талаадан тышкары реалдуу жашоосун аныктаган масселердин толук спектри.
Борбордук Азия жана Кыргызстан: бир эле күн тартип
Найроби ассамблеясы бизге алыскы Африкадан жаңылык катары гана маанилүү эмес. Бул — өзүбүздү оңой таанып алуучу күзгү.
Борбордук Азия аймагы — Кыргызстан, Казакстан, Өзбекстан, Тажикстан — бүгүн көптөгөн африкалык профсоюздар сыяктуу эле баскычта турат: оюнчуларды коргоо инфраструктурасы курулуп жатат, федерациялар жана лигалар менен диалог жолго коюлуп жатат, оюнчулардын өз укуктарын билүү маданияты калыптанып жатат.
FIFPRO толук мүчөсү катары АПФКР бул иштерди жүргүзүп жатат: контракттык сабаттуулук боюнча семинарлар, клубдар менен талаш-тартыштарда оюнчуларды коргоо, карьераны колдоо программалары. Найроби биздин туура багытта кетип жатканыбызды көрсөтөт — жана бул жолду жалгыз жүрүүнүн кереги жок.
FIFPRO Africa президенти Жереми Нджитап ассамблеяны мындай сөздөр менен жыйынтыктады: «Биздин милдет — бул сүйлөшүүлөрдү оюнчулардын укуктарын чыңдаган конкреттүү натыйжаларга айландыруу».
FIFPRO Africa президенти Жереми Нжитап